Pomniki

Jak już pisałam we wcześniejszym poście dotyczącym PGWAR jednym z bardziej trwałych akcji propagandowych było budowanie pomników wdzięczności. Pomniki zwykle stawiane były w eksponowanym miejscu, w centrum miasta, przed ważnymi urzędami, przy placach defiladowych. To właśnie przed pomnikami obchodzono wszelkie uroczystości, organizowano parady. Podobnie było w Pstrążu.

Tak jak uwielbiam stare cmentarze, przydrożne krzyże i kapliczki, a także kamieniołomy, folwarki, leśniczówki, drewniane domy i wiele innych tutaj nie wymienionych, tak też na tej liście znajdują się pomniki. I to niezależnie od tego w jakim celu zostały wybudowane. Generalnie uważam, że każdy pomnik to kawał naszej historii. Czasem mniej chlubnej ale bywa i tak. Jak tylko zobaczyłam na starych fotografiach i mapach, że w Pstrążu także były pomniki, postanowiłam je odnaleźć. Na chwilę obecną mam zlokalizowane trzy pomniki ale wiem, że jest jeszcze jeden. Powtarza się dość często na dawnych zdjęciach więc będzie tylko kwestią czasu, aby go umiejscowić na mapie, a potem pojechać w teren i poszukać pozostałości. Mam jeszcze jedno zdjęcie, na którym widać kolejny pomnik. Umownie nazwałam go „Pomnik nr 5 z mozaiką”. Ale widniał tylko na jednej fotografii i trudno stwierdzić czy na pewno znajdował się w Pstrążu. Wprawdzie był w albumie podpisanym jako Strachów ale ludzie po latach często mylili Pstrąże z pobliskim Świętoszowem. Też je wstawiam. A nuż ktoś znajdzie jego pozostałości.

 

Pomnik- tablica nr 1 (z napisami)

Najłatwiej było znaleźć pomnik przeze mnie nazwany nr 1. Mimo, iż był ukryty w krzakach, jakoś tak od razu na niego wpadłam i to od drugiej strony.Widząc kawałek betonu przeczucie podpowiadało mi, że to jest to, czego szukam. I faktycznie tak było. Pomnik jest też zaznaczony na większości map. Zbudowany jest z żelbetonu (pewnie dlatego jeszcze stoi). Składa się z trzech części, stanowiący tryptyk. W części środkowej, głównej mieści się napis, pod nim coś w rodzaju płomienia ognia. Po bokach widać ozdoby w kształcie palemek lub kłosów zboża. Na samym dole resztki żółtych płytek.

Nie do końca udało mi się przetłumaczyć tekst z powodu braku kilku liter a mój rosyjski obecnie jest mierny (uczyłam się go tylko w podstawówce i więcej nie używałam) ale mniej więcej jest tam napisane, że „wojownik zazna dostojnej sławy (…)”. Jeśli ktoś umie to lepiej przetłumaczyć proszę o komentarz, będę wdzięczna.

 

Pomnik w maju 2016. Cały zarośnięty i niemalże cudem znaleziony w tych krzakach.

Pomnik w grudniu 2016. Tu zdecydowanie lepiej go widać bo nie zasłaniają go liście.

 

Pomnik nr 2 (z Leninem)

Pomnik nazwany przeze mnie nr 2 (numeracja została nadana w kolejności odkrywania pomników). Powstał w 1985 roku na uczczenie rocznicy „40 lat Zwycięstwa” przez Armię Radziecką. Z jednej strony zawiera wizerunek Włodzimierza Lenina, z drugiej strony datę 1945-1985 oraz napis „40 лет Победы”. Namalowani są też żołnierze z działem armatnim. Dziś słabo już widoczne. Dawniej malunki i napisy dodatkowo były powleczone metalowymi konturami.

 

Pomnik „40 lat Zwycięstwa” w październiku 2016 roku.

Pomnik „40 lat Zwycięstwa” w październiku 2016 roku z bliska.

Pomnik „40 lat Zwycięstwa” w grudniu 2016 roku. Wizerunek Lenina.

Pomnik „40 lat Zwycięstwa” w grudniu 2016 roku. Tu lepiej widoczny.

A tak wyglądał dawniej pomnik „40 lat Zwycięstwa”.

 

Pomnik nr 3 (z ręką)

Kolejny pomnik nr 3 już nie było tak łatwo znaleźć. Po wytypowaniu kilku skwerów w końcu udało się nam natrafić na jego pozostałości. Pomnik był bardzo popularny, widoczny na wielu zdjęciach. Składał się z dwóch części. W pierwszej znajdowała się data 1941 -1945, czyli powstał aby upamiętnić ofiary II wojny światowej. Trzeba pamiętać, że dla ZSRR wojna z Niemcami trwała nieco później aniżeli nasza, właśnie w latach 1941- 1945. Pod datą umieszczono… no właśnie co? Wygląda jak granaty ale może to race, zwiastujące zwycięstwo? Bo widać też gwiazdki, które mogą symbolizować wystrzał. Natomiast w drugiej części pomnika znajdowała się głowa żołnierza, trzymającego w ręku chyba granat (to samo co na poprzedniej tablicy). Pod żołnierzem gwiazda pięcioramienna a w środku widnieje sierp i młot (symbol ZSRR).

 

Pomnik nr 3 „z ręką”. Na zdjęciu widoczna charakterystyczna ręka z granatem.

Pomnik nr 3 „z ręką”. Tyle zostało z pomnika.

Pomnik nr 3 „z ręką”. W tym miejscu stał pomnik. Na zdjęciu porównanie dzisiaj i dawniej (lata 80. XX wieku).

Pomnik nr 3 „z ręką”, lata 80. XX wieku.

Pomnik nr 3 „z ręką”, lata 80. XX wieku.

 

Pomnik nr 4 (z armatą)

Wprawdzie pomnik nie posiada armaty ale stała ona przed pomnikiem, stąd i moja umowna nazwa. Pomnik znajdował się na niewielkim wzgórzu. Wydaje się, że musiał być w pobliżu jakiegoś placu apelowego/defilad, w jakimś reprezentacyjnym miejscu bo dość często widnieje na zdjęciach. I co ciekawe robią sobie przy nim zdjęcia ważne osobistości. Do pomnika prowadziły schodki. Po bokach znajdowały się betonowe słupki z łańcuchem, tworząc mini ogrodzenie. Pierwotnie na pomniku nie było żadnych emblematów ani napisów (zobacz zdjęcie 1). Jedynie na niższej części, po lewej strony od armaty, znajdował się hełm i prawdopodobnie granat. Zdjęcia są mało wyraźne i trudno dokładnie stwierdzić co tam było.

Dopiero w późniejszych latach pomnik został ozdobiony symbolem ruskiej gwiazdy. W lewej części pomnik dostał tablicę z sierpem i młotem w obramowaniu z kłosów zboża oraz napisami (nieczytelne). Z prawej strony pomnika też znalazła się tablica z mało czytelną już datą: „1945-1985”. Tak więc pomnik ten powstał tak jak nr 2 dla uczczenia 40-tej rocznicy wyzwolenia ZSRR.

Co to za armata?

Otóż jest to radziecka armata dywizyjna ZiS-3, kaliber 76 mm, wprowadzona do uzbrojenia w 1942 roku.

 

 

Pomnik nr 5 (z mozaiką)

Na temat tego pomnika kompletnie nic nie znalazłam. Mam tylko to jedno zdjęcie zrobione w 1981 roku. Przedstawia mozaikę z czołgiem.

 

 

Tablice i plakaty

Oprócz pomników miasteczko udekorowane było także mniejszymi elementami propagandowymi. Mam tu na myśli flagi, proporczyki, tablice oraz liczne plakaty.

 

W tle plakat jakiejś ważnej osoby.

W tle jeden z plakatów propagandowych. Treść nie do rozczytania.

Na zdjęciu panie sprzedawczynie (panie pojawiają się także na innych fotografiach stąd wiem, że pracowały jako sprzedawczynie tudzież bufetowe) a w tle tablice z treścią propagandową.

W koszarach propagandowe obrazy. To co czytelne w napisie to: „ратный труд” i oznacza „praca” plus emblematy sierpu i młota. Po lewej stronie plakaty ze zdjęciami Lenina. Fot. z lat 80. XX wieku.

 

 

Artykuł nie ma na celu propagowania jakichkolwiek ideologii nazistowskich, faszystowskich, komunistycznych ani żadnego innego systemu totalitarnego. Ma charakter wyłącznie dokumentalny i historyczny.

 

Dawne zdjęcia pochodzą ze stron:

www.webarmy.ru

www.ok.ru

www.sgvavia.ru

www.sgv-polsha.narod.ru

www.sgv12.narod.ru

www.dunay1968.com

www.vk.com

www.lexikon-der-wehrmacht.de

www.dolny-slask.org.pl

www.fotopolska.eu

www.wikimapia.org

 

 

 








Autor:
Data:
wtorek, Kwiecień 3rd, 2018 at 18:41
Kategoria:
Urbex, martyrologia, cmentarze, pomniki, militaria, zabytki techniki
Komentarze:
Możesz zostawic odpowiedz
RSS:
Możesz sledzic komentarze tego postu poprzez Kanal RSS